bookmark comment heart linkedin marketing Asset 1 quotation-mark reply sample school telegram twitter

مستندهای ادبی

نویسنده فیلیمو
تاریخ انتشار چهارشنبه ۱۱ مهر ۱۳۹۷

شعر و داستان، یکی از جذاب­ترین قالب­های ادبی است که دنیای جدیدی را برای خواننده، مجسّم می­کند. زندگی شاعران و نویسندگان هم مانند آثارشان جالب و دیدنی است. در این مطلب، مستندهایی که درباره­ی شاعران و نویسندگان ساخته شده است را معرفی می­کنیم.

۱)  « هیچ وقت به تأمین معاش از راه نویسندگی، فکر نکردم. اما حاضر بودم در این راه، جانم را هم بدهم.»

نویسنده­‌ی نامدارِ جهان، گابریل گارسیا مارکز، این را می­گوید. وقتی از دوران دشوار کودکی‌­اش سخن می­راند و راز و رمزهای موفقیتش را برمی‌­شمارد.  در مستند 50 دقیقه‌­ای «گابریل گارسیا مارکز» با چهر‌ه‌­ی متفاوتی از او آشنا می‌­شویم. غول ادبیات، توی چشم‌مان زل می­زند و مانند پدربزرگی مهربان، قصه‌­ی زندگیِ پر فراز و نشیب اش را تعریف می‌­کند و بخش­هایی از آثارش را می­خواند. اگرچه این مستند، زیرنویس دارد اما حتماً با صدای بلند ببینیدش تا با موسیقی و حال و هوای آمریکای لاتین هم آشنا شوید.

گابریل گارسیا

۲)  « مردم، زندگی و مسائلشان را از نزدیک شناخته بود و در داستان­ هایش منعکس می­کرد.»

فصلِ مشترک تمام حرف­ و حدیث‌­ها درباره­‌ی احمد محمود همین است. او نویسنده‌­ای مردمی بوده که از قالب داستان برای انعکاس رنج جامعه استفاده می‌­کرده. مستند « قلمرنج» بخش‌­ها‌ی کمتر دیده‌ ­شده­‌ای از زندگی و آثار احمد محمود را نشان داده است. علاوه بر صدا و تصویر خود او و خوانش داستان­‌هایش افرادی مانند محمود دولت آبادی، نجف دریابندری، محمد ایوبی، مسعود کیمیایی، بهزاد فراهانی درباره­‌ی این نویسنده‌­ی صاحب­‌نام سخن گفته و وجوه جالبی از شخصیت و آثار احمد محمود را آشکار کرده­‌‍اند.

قلمرنج

۳)  « در زندگي، زخم‌­هايي هست كه مثل خوره در انزوا روح را آهسته می­‌خورد و می­‌تراشد.»

این جمله­‌ی صادق هدایت از شدتِ شهرت و تکرار به صورت مَثَل درآمده! شخصیت صادق هدایت هم مثل آثارش رمزآلود و عجیب و غریب است. نویسنده‌­ای که در خارج از کشور تحصیل می­‌کند، با داستان­‌های متفاوتش به شهرت می‌­رسد و می‌­شود نماد روشنفکریِ ادبی و سرانجام خودکشی می­‌کند. در مستند 85 دقیقه‌­ایِ « گفتگو با سایه» بسیاری از ابهامات زندگی هدایت- از جمله دلیل خودکشی‌­اش- روشن می­شود.

گفتگو با سایه

۴)  « او ادامه دهنده­‌ی کارِ هدایت است؛ کاوش ذهن شخصیت­‌های داستان...»

ابراهیم گلستان، همان­قدر که سینماگر موفقی است، داستان­‌نویس خوبی هم هست. نویسنده‌­ای که چهره‌­ای انتقادی و زبانی تلخ و گزنده دارد اما دلسوز و مهربان است. مرجان شیرمحمدی، یوسف علیخانی، رضا خندان، مهدی یزدانی خرم و خیلی‌­های دیگر در مستند« آقای گلستان - ادبیات» درباره‌­ی شخصیت و آثار ادبی ابراهیم گلستان سخن گفته و ما را با این نویسنده­‌ی کاریزماتیک! آشنا کرده‌­اند.

آقای گلستان

۵)  « از مادربزرگم یاد گرفتم که چگونه تلخیِ زندگی را شیرین کنم.»

تقریباً محتوای تمام داستان­های هوشنگ مرادی کرمانی، تلخ است اما هنر نویسندگی وی چنان شیرینشان کرده تا همیشه در خاطر خواننده باقی می‌­مانند. شخصیت این نویسنده­‌ی بزرگ هم مانند قصه‌­هایش شیرین و جذاب است. در مستند« قصه­‌ها» قصه‌­ی زندگی هوشنگ مرادی کرمانی را از زبان خودش و اطرافیانش می‌­شنویم و صحنه‌­های جالبی از زندگی او را می‌­بینیم.

قصه ها

۶)   « شربتِ تلخِ تاریخ را با شهدِ طنز به خوردِ خواننده می‌­دهد.»

هرکس آثار باستانی پاریزی را خوانده باشد این جمله را درک می­‌کند. باستانی، تاریخ­‌شناس و تاریخ­‌نگارِ برجسته‌­ای است که به ایران عشق می‌­ورزید و این عشق را در تک تک آثارش منعکس کرده است. مستند « از پاریز تا پاریس» درباره‌ی این شخصیت برجسته ساخته شده است. صحنه‌­هایی که خودِ استاد پاریزی در آن حضور دارد از جذاب­ترین بخش­‌های مستند است. در سایر قسمت­‌ها هم استاد ایرج افشار، هوشنگ مرادی کرمانی، رضا شاه ملکی و چند دانشجوی ایرانی و خارجیِ دکتر باستانی پاریزی درباره‌­ی شخصیت مهربان و با دقتِ او صحبت می­کنند.

از پاریز تا پاریس

۷)  « ادبیات، عشقش بود. هیچ­گاه با شعر و ادبیات، کاسبی نکرد.»

مصطفی رحماندوست، علی‌­محمد مؤدب، عرفان نظرآهاری، محمدرضا ترکی و احسان رضایی نشسته‌­اند مقابل دوربین مستند« همزاد عاشقان» و از قیصر امین‌­پور می‌گویند. شاعر مهربان و مردمی که بسیاری از شاعران و نویسندگان امروز، مدیون سروش نوجوان او هستند. در این مستند با چهره‌­ی صمیمی‌­تر قیصر آشنا می­شویم. سروده‌­های جدیدش را از زبان خودش می­شنویم و با مقاطع مختلف زندگیِ ادبی­اش آشنا می­شویم. در پایان این فیلم با خودمان زمزمه می­‌کنم: ناگهان، چه‌­قدر زود دیر می‌­شود...

همزاد عاشقان

۸)  « در هیاهوی بی‌­دانشی، شنیده نشد.»

شاید این جمله، متفاوت‌­ترین توصیف درباره­‌ی پروین اعتصامی باشد. شاعر جوانی که اشعار ماندگاری سرود و پس از مرگش به شهرت بیشتری رسید. در مستند« فصلی از هستی» از کودکی تا مرگ پروین، بازسازی شده و در هر مقطع، روایت ادبی جالبی از زندگی، زمانه و اشعار وی ارائه می­شود.

فصلی از هستی

۹)  « من کاری به حرف‌­های دیگران ندارم و کارِ خودم را می‌­کنم.»

واکنش سیمین بهبهانی به لقبِ نیمایِ غزل، همین است. سیمینِ سالخورده نشسته روی مبل خانه‌­اش و از سیمینِ جوان می‌­گوید. از نوآوری­‌هایش در قالب غزل. چند تا غزل هم برایمان می­‌خواند. کارگردان مستند «سیمین، نیمای غزل» به سراغ شخصیت­‌های برجسته‌­ای همچون محمدعلی بهمنی، بهاءالدین خرمشاهی، مدیا کاشیگر، مهدی مظفری ساوجی، مسعود احمدی و... رفته و از سیر شاعری سیمین پرس و جو کرده و یک مستند ادبی تمام عیار ساخته است.

سیمین

۱۰)  « من خدمتگزارِ کلمات هستم.»

این جمله را علی موسوی گرمارودی، هنگام روایت ریاست جمهوری بنی‌­صدر می­گوید.  شاید خیلی­‌هایمان ندانیم که این شاعر آیینی، مشاور فرهنگی بنی‌­صدر بوده. سال های زیادی را در زندان ساواک گذرانده و از فعالین جنبش‌­های دانشجویی و میتینگ­‌های سیاسی- ادبی بوده. در مستند« از ساقه تا صدر» با روایتی جدید و جذاب از زندگی علی موسوی گرمارودی روبرو شده و نکاتی ناب درباره­‌ی اوضاع پیش و پس از انقلاب را از زبان این شاعر معاصر مشاهده می­‌کنیم. 

نظرها