bookmark comment heart linkedin marketing Asset 1 quotation-mark reply sample school telegram twitter

ای کسانی که خیلی هم ایمان نیاورده‌اید...

نویسنده فیلیمو
تاریخ انتشار سه شنبه ۱۱ دی ۱۳۹۷

ordet

اردت از نظر سینمایی فیلم خوبی است، اما از جهت مضمون، بسیار کهنه و نخ­نماست. فیلم درباره­‌ی درجه­‌ی ایمان مذهبی است. مفهومی که پس از ساخته شدنِ کامپیوتر، کارایی چندانی در دنیای واقعی ندارد؛ چه برسد به امروز که عصر هوش مصنوعی است. یوهانس یکی از پسران خانواده­‌ی بورگن چند وقتی است که بر اثر مطالعه‌­ی زیاد، حالتی شبیه به جنون پیدا کرده است. از سویی دیگر پسر دیگر خانواده، آندرس، عاشق دختر پیتر خیاط شده است، اما به دلیل داشتن مذاهب متفاوت، پدران آنها نمی‌­توانند با یکدیگر کنار بیایند. و در نتیجه ازدواج آنها به نتیجه نمی­رسد. در این میان اینگر، همسر میکل، که پسر بزرگ خانواده است و کلیشه‌­ی یک زن مومن، مهربان و بدون عیب است، و البته باردار نیز هست، می­‌کوشد که به هر شکلی شده ازدواج آندرس و دختر پیتر خیاط شکل بگیرد.

اردت فیلمی درباره­ی درجه­‌ی ایمان است. و سرآخر می­‌کوشد اثبات کند که اگر ایمان داشته باشید، معجزه به جز داستانها در دنیای واقعی نیز روی می‌­دهد. کارل تئودور دریر که فیلمهایی نظیر مصائب ژاندارک را نیز در کارنامه‌­اش دارد، فیلمسازی به شدت مذهبی است، اما درگیر مذهب سیاسی نیست. گرچه امروزه دیگر هیچ مذهبی را نمی­توان غیر سیاسی دانست. به هر رو دریر در تلاش است که همچنان آنچه که به خود او آرامش می‌­بخشد را در سرتاسر دنیا بگسترانَد. و همچون یک ناجی مردم را از گمراهی‌­ای که مردم دنیا در خیال او به آن دچار شده‌­اند، نجات دهد.

ordet

این البته مشخصه‌­ای است که به جز چند دین و آن هم به دلایل خاص، تمام ادیان دنیا را شامل می­‌شود. تمام آنها در یک چیز مشترک­اند. این که تمامشان می­‌خواهند جهانگیر شوند و بشریت را نجات دهند؛ و البته در این راه، اجازه دارند تا جایی که دستشان می‌­رسد، بشریت را نابود کنند. در نتیجه فراگیرترین دینهای جهان، یعنی ادیان سامی، که از یک ریشه‌­اند و جالب است که بیشترین دعوا را نیز با هم دارند، همچنان بیشترین تبلیغ را در میان ادیان جهان به خود اختصاص می‌­دهند. و سینما که در زمانِ کنونی، تاثیرگذارترین پدیده‌­ی جهان است را همواره به عنوان ابزاری تبلیغی به بند می­کشند. این یعنی، شاید بتوانیم وجه هنری سینما را، زمانی که پدیده‌­ای تاثیرگذارتر از سینما پدید بیاید، بهتر مشاهده کنیم؛ یعنی زمانی که ادیان و تبلیغات تجاری و سیاسی دست از سر آن بردارند.

سینمای دریر به دلیل استفاده از برداشته‌ای بلند، نوع خاصی از بازیگری، و ایجاد فضای خاص یک سرزمین، مسلما جنبه‌­های هنریِ فراوانی دارد. کاراکترهای فیلم‌های دریر شبیه خوابروها رفتار می­‌کنند. یعنی کسانی که به هنگام خواب از بستر برمی‌­خیزند و به این سو و آن سو می‌­روند. دریر را می‌­توان به نوعی مبدع این نوع از بازیِ استیلیزه و سبک‌­پردازی­‌شده دانست. شیوه‌­ای که بعدها مشابه آن در آثار برسون، که او نیز سینماگری مذهبی است، دیده می‌­شود. این نوع از بازیِ سبک‌­پردازی­‌شده که حسی از هویتمندی و تعلق داشتن به سرزمینی خاص را به تماشاگر انتقال می‌­دهد، شکلی است که در تقابل با کنشهای امروزِ کاراکترهای بیشترِ سینمای جهان قرار می‌­گیرد. سینمایی که به واسطه­‌ی سلطه­‌ی هالیوود، خود را باخته است و به نوعی هویت‌­زدایی و یا تک­‌هویتی شده است. آدمهای دریر، تانّی­ای در خود دارند که به شدت کند است، اما جالب اینجاست که با وجود کُندیِ خاصی که در کنش‌های آدم‌ها دیده می­‌شود، فیلمهای دریر به شدت جذاب هستند. و به هیچ وجه تماشاگر را خسته نمی‌­کنند. دریر البته یکی از کارگردانان بزرگی است که درک بسیار خوبی از ریتم سینمایی دارد و همواره تماشاگر را به بهترین شکل کنترل می­‌کند.

ordet

اردت فیلمی خطابه­‌خوان و موعظه‌­گر است. فیلمی است که همچون مبلغی مذهبی، می‌کوشد پیروانش را روز به روز افزایش دهد. تمام کوشش کارل تئودور دریر در این فیلم، آن است که تماشاگرانش را مبهوت قدرت معجزه کند. و کاری کند که آنان پس از بیرون آمدن از سینما مستقیم به کلیسا بروند و به جرگه‌­ی پیروان مسیح یا پیامبری دیگر بپیوندند. این رویکردی است که هر قدر هم مهربانانه و پر تانّی همچون فیلمهای دریر صورت بگیرد، باز هم نوعی خودخواهی در آن وجود دارد و نهایتا محصول تفکری بسته و مذهبی است. و این که همچون تفکراتی همواره می­‌کوشند مردم را به اعتقاداتی جذب کنند که جدا از غیر ضروری بودنشان، نهایتا غیر قابل اثبات هستند، بیش از پیش شکل فیلمهایشان را پوچ و تهی جلوه می‌­دهد. حتی اگر خود کارل تئودور دریر، معجزاتی از قبیل آن چه که پیرزنان در مجالس روضه برای هم تعریف می­‌کنند را هم به چشم دیده باشد، و یا همچون یوهانسِ مجنون، خود، صاحب یکی از آن معجزات باشد.

نظرها