هفته محیط زیست: زندگی سالم‌تری را انتخاب کنیم


حتما شما هم به شکل‌های گوناگون بحث‌های مختلف حفاظت از محیط زیست به گوشتان رسیده است. از مستندهای گوناگونی که نشانمان داده چطور آستین برای نابودی سیاره دلبندمان بالا زده‌ایم تا گزارش‌های متفاوتی که درباره آب شدن یخ های قطبی در اثر گرمتر شدن هوا و در نتیجه بالا آمدن سطح آب مناطق مختلف و وقوع سیل و طوفان پخش شده‌اند. کم کم مردم دنیا متوجه خطر آلودگی‌های متفاوتی که فضای زیستیمان را تهدید می‌کنند شده‌اند و دست به اقداماتی مثل تفکیک زباله، جمع‌آوری آشغال از نقاط مختلف شهر، استفاده از وسایل حمل و نقل شهری به جای ماشین‌های شخصی و... هم زده‌اند. پیش از هر چیز باید اشاره کنم که هر کدام از ما در موقعیت انتخابیم. اینکه حاضریم فقط اندکی در انجام امور روزمره به خودمان سختی بدهیم و با همیاری زمین را برای بچه‌هایمان به جای بهتر و سالمتری تبدیل کنیم. این انتخاب ها در اکثر موارد بیش از اندازه ساده‌اند؛ مثل نگرفتن کیسه پلاستیک غیر ضروری از سوپرمارکت‌ها، تفکیک کردن زباله‌های پلاستیکی از ارگانیک و یا حتی ساده و پایه‌ای تر، آشغال نریختن در محیط طبیعی شهری یا خارج شهری. یکی دیگر از این انتخاب‌های کوچک روزانه نخریدن سی‌دی و دی‌وی‌دی است.
مشخصا پیش از خواندن این سطور هم می‌دانستید که کنار گذاشتن سی‌دی و دی‌وی‌دی‌ها، پاک‌تر از استفاده از معادل‌های دیجیتالی آن (مثلا تماشای آنلاین) است ولی خواندن آمارهای کوتاهی از خسارت‌هایی که سی‌دی‌ها و یا دی‌وی‌دی‌ها به محیط زیست وارد می‌کنند راه‌گشا خواهد بود. تحقیقی در سال ۲۰۰۹ نشان داده که فقط در مورد شرکت بزرگی مثل مایکروسافت، دریافت اطلاعات به صورت دیجیتال به جای مجراهای سنتی تری مثل سی‌دی یا دی‌وی‌دی‌ها، به طور متوسط ۹۱ درصد کربن آزاد شده توسط هرکدام از کاربران مایکروسافت را کاهش داده است. این تحقیق نشان داد که در طول دوره قرارداد این کاربران با مایکروسافت که معمولا سه سال هم طول می‌کشد، میتوان با تغییر نحوه دریافت اطلاعات لازم از سی‌دی به مجرای دیجیتالی مثل بارگزاری (دانلود) ۴۰۵۸ متریک تن دی اکسید کربن آزاد شده در هوا را می‌توان کاهش داد. این میزان کربن دی اکسید برابر است با ۴۵۴۹۳۳ گالن گازولین مصرف شده، دی اکسید کربن خارج شده از ماشین های ۸۴۵ نفر، برق مصرف شده توسط ۵۵۸ خانه در یک سال، دی اکسید کربن حاصل از آتش زدن ۳۳۲۶ هکتار جنگل. و فراموش نکنیم که این آمار فقط متعلق است به شرکت مایکروسافت و کاربرهای مشخصش، که طبیعتا حتی کاربران ایرانی و یا مصرف کنندگانی که بدون کپی رایت از خدمات این شرکت استفاده می‌کنند را شامل نمی‌شود. اگر تنها مصرف‌کنندگان یک شرکت می‌توانند چنین تاثیری روی محیط زیست بگذارند حجم این تاثیر را برای یک کشور یا کل دنیا تصور کنید. 
سی‌دی‌ها و دی‌وی‌دی‌ها از لایه‌های متعددی از فلزات معدنی و پلاستیک‌های متفاوت ساخته شده‌اند. رها‌کردن آن‌ها در طبیعت، آب‌های زیر‌زمینی را آلوده می‌کند و بعضا مسموم شدن آب یا خاک توسط ماده پلی واینیل کلراید (یکی از مواد اصلی سازنده سی‌دی‌ها)باعث بروز سرطان شده و بخصوص عاملی تهدید کننده برای کارگران و کشاورزانی است که در مناطق دفن اینگونه زباله‌ها کار می‌کنند. البته اکثر سی‌دی‌ها و دی‌وی‌دی‌ها سوزانده می‌شوند ولی این هم راهی برای رهایی از مضراتشان نیست چون گازهای به شدت مسمومی تولید می‌کنند.
اگر از آلودگی‌های سی‌دی‌ها و دی‌وی‌دی‌ها هم بگذریم نحوه دسترسی ما به آن‌ها هم می‌تواند آلوده‌شدن محیط را تشدید کند. شما برای دسترسی معمولا یا به فروشگاه ها مراجعه می‌کنید که در این صورت رفت و آمد شما باعث آلودگی خواهد بود یا آن را آنلاین سفارش می‌دهید و درب منزل تحویل می‌گیرد که باز هم آمد و شدی که برای ارائه این سرویس به شما ارائه می‌شود به آلودگی‌های زیست محیطی کمک خواهد کرد. 
تصور اینکه با نه گفتن به سی‌دی‌های سوپرمارکتی‌ای که می‌توان از اینترنت بهشان دسترسی داشت و دی‌وی‌دی‌های برنامه‌هایی که می‌شود آنلاین و به طریق قانونی مورد استفاده قرار داد نه تنها مسیر ساده‌تری را برای رسیدن به اطلاعات مورد نظرمان کوتاه‌تر کرده‌ایم بلکه مسئولیت یک شهروند مدرن بودن را پذیرفته‌ایم و فقط اندکی در سالم‌تر شدن زمین کوشیده‌ایم. هیچ‌کس دوست ندارد که آینده رنگی از جنگل‌ها و مزارع و طبیعت بکر حاشیه شهرها به خودش نداشته باشد. کافی است فقط اندکی خودمان را بیشتر دوست داشته باشیم.

---------------------------------------------------------------------------------------

اما با سی‌دی‌هایی که همین حالا داریم چه کنیم. مراکز بازیافت زیادی در سطح دنیا وجود ندارند تا بتوانند بدون دردسرهای جانبی دست به بازیافت سی‌دی و دی‌وی‌دی بزنند. در ایران هم فعلا این محصول در بهترین حالت، همراه با پلاستیک‌ها برای بازیافت می‌رود که خب کار زیادی از دست مراکز بازیافت پلاستیک هم بر‌نمی‌آید. پس با این حجم انبوه از سی‌دی‌هایی که مدت ها است توی خانه خاک می‌خورند و دیگر قابلیت نمایش یا استفاده را ندارند چه می شود کرد؟ میتوان فعلا عمر استفاده‌اش را افزایش داد. روش های خلاقانه شخصی شما برای استفاده های متفاوت می‌توانند راه حلی باشند برای بیشتر کردن عمر سی‌دی‌های فعلی و موجود تا موقعی که بتوان راه درست و حسابی‌ای برای بازیافتشان پیدا کرد. در تصاویر پایین بعضی از این روش های خلاقانه را می‌بینید.